Czarodziej – w mitach, okultyzmie, legendach i literaturze fantasy, człowiek praktykujący magię. Żeński odpowiednik tego słowa to czarodziejka. Przykładami czarodziejów są Merlin (postać z legend arturiańskich) lub Gandalf (postać z mitologii J. R. R. Tolkiena).

W przeciwieństwie do czarnoksiężników czy czarownic, czarodzieje zajmowali się zwykle pomocą ludziom białą magią.

Współczesna literatura fantasy

W stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia czarodzieje (qya. Istari, sin. Ithryn) są Majarami, istotami wysłanymi z Amanu do Śródziemia, by wspomóc żyjące tam ludy w walce z Sauronem.

W różnych utworach bywa, że czarodziejem może zostać każdy, chociaż wymaga to wiele pracy, jak w Poniedziałek zaczyna się w sobotę lub że konieczne są specjalne talenty, jak w serii o Harrym Potterze, czy Ziemiomorzu. Czarodzieje mogą też w ogóle nie być ludźmi, np. Istari czy Sally Czarownica.