Garbarstwo
Garbarstwo – dziedzina rzemiosła, przemysłu zajmująca się przetwarzaniem (garbowaniem skór) surowych skór i tym samym przetwarzaniem ich w skóry wykończone, które z kolei mogą być wykorzystywane do produkcji długiej listy wyrobów skórzanych użytkowych i wyrobów skórzanych technicznych.
Garbowanie skór stanowiło zapewne jedną z pierwszych umiejętności tzw. "homo sapiens", który wykorzystywał skóry zwierząt upolowanych a następnie także zwierząt hodowlanych, do wytwarzania pra-wzoru okrycia wierzchniego i obuwia. Jest to zatem jedna z najstarszych form świadomej działalności rękodzielniczej.
Na podstawie badań archeologicznych można stwierdzić, iż umiejętności z zakresu "garbowania" skór pojawiły się bardzo wcześnie, bo już w zamierzchłych tysiącleciach A.C, co jest uwidocznione na wielu rycinach pozostawionych przez ówczesnych artystów. O skórach, wyrobach ze skóry wspomina Homer w "Odysei". Liczne rysunki z okresu Starego Państwa Egipskiego, przedstawiają osoby przyobleczone w wyrafinowaną odzież skórzaną. Umiejętność obrabiania skóry surowej, a potem umiejętność przetwarzania jej w wyroby skórzane była powszechna we wszystkich wielkich cywilizacjach, od Chin do Ameryki.
Garbowanie skór na przestrzeni wielu wieków przechodziło zmiany techniczne i technologiczne, które umożliwiły przekształcenie tej działalności z typowo rodzinno-rzemieślniczej w działalność przemysłową, chociaż pod względem własnościowym ciągle głównie rodzinnej.
Pod pojęciem "garbowanie", rozumie się takie chemiczne i mechaniczne oddziaływanie na skórę w procesie produkcyjnym, które doprowadzi do nadania skórze wykończonej odporności;
- na działanie czynników atmosferycznych
- na działanie czynników chemicznych
- na działanie czynników biologicznych
przy jednoczesnym zachowaniu, w znacznym stopniu, walorów mechanicznych skóry jak; elastyczności, miękkości, ciągliwości, a także wykorzystaniu naturalnej własności skóry jaką jest np. termoizolacja czy wodoodporność.
Ze względów estetycznych, szczególnie w odniesieniu do skór np. gadów czy, ogólnie; zwierząt egzotycznych, skór rybich. itd. w procesie garbowania zachowuje się rysunek zewnętrzny skóry (tzw. rysunek lica skóry).
W procesie garbowania skór zwierząt futerkowych zostaje zachowana, w znacznym stopniu, naturalna okrywa włosowa spełniająca rolę termoizolatora, co łącznie z jej walorem estetycznym stanowi o wartości wyrobu jakim jest okrycie użytkowe, tzw. "futro".
Surowcowe źródła zaopatrzenia są ograniczone. Przy rosnącej populacji świata, wyroby skórzane, w każdej postaci, stają się dobrem coraz droższym, bardziej wartościowym. Zadaniem garbarstwa jest przetworzenie dostępnego surowca w wartościowe pod względem użytkowym i jakościowym skóry gotowe, które będą mogły być użyte do przetworzenia w wyroby skórzane.
Termin "garbarstwo", pochodzi najprawdopodobniej od niemieckiego terminu "gerbung", oznaczającego właśnie przekształcanie skóry surowej w wykończoną. Stąd również i wyrazy pochodne, jak: garbarnia, garbowanie, garbnik, garbarz.
Powszechnie przyjmuje się, iż garbarnie produkują swoje skóry gotowe, taką lub inną metodą-technologią, które pozbawiają je okrywy włosowej. Takimi są skóry przeznaczone do produkcji obuwia, odzieży skórzanej, teczek, pokryć meblowych, pasów technicznych i setek innych detali.
W języku polskim, wyrazy wyżej wymienione zadomowione są od dawna i traktowane jako składniki polskiego słownictwa.
Ze względu na różnice surowcowe, technologiczne i przeznaczenie skór wykończonych, oddzielnym terminem zwykło się określać przetwórstwo skór futerkowych. Tym terminem jest słowo: futrzarstwo, oraz wyrazy pochodne: futrzarnia, futrzarz.
Futrzarnie produkują swoje wyroby z zachowaniem okrywy włosowej, która stanowi ich walor zasadniczy, i często bardzo wysoko wyceniany.
Jest jeszcze jeden termin o którym należy wspomnieć "wyprawa". Termin ten jest używany w kontekście opisu ogólnym, całościowym procesu produkcyjnego czy to garbarni czy to futrzarni.
Wprowadził ten termin, przed laty, doc. dr Jan Kraft celem wyraźniejszego rozróżnienia opisu odnoszącego się do procesu produkcyjnego w całości, zachowując termin "garbowanie" dla opisu głównego etapu technologicznego całego procesu produkcyjnego jakim jest traktowanie skór garbnikiem - czy to na etapie wstępnym czy na etapie zasadniczym - czyli garbowanie.