Gnom - legendarna lub baśniowa istota o niewielkim wzroście, mieszkająca zazwyczaj pod ziemią. Słowo to bywa często używane jako synonim krasnoludka.

Według Paracelsusa, gnomy były żywiołakami, najważniejszymi z duchów żywiołu ziemi i potrafiły poruszać się w ziemi z taką samą łatwością, jak ludzie po ziemi. Promienie słoneczne zmieniały je w kamień.

Gnomy w fantastyce

W utworach J. R. R. Tolkiena, szczególnie wczesnych, jak Księga zaginionych opowieści, gnomy to inna nazwa Ñoldorów, jednego z rodów elfów.

Obecnie w literaturze i grach fantasy gnomy są najczęściej spokrewnionymi z krasnoludami istotami o niewielkim wzroście, obdarzonymi wysokimi zdolnościami technicznymi. Gnomy zgadzające się z powyższym opisem występują w książkach Andrzeja Sapkowskiego i w grze Warcraft oraz World of Warcraft .

W tomie opowiadań Jacka Piekary Ani słowa prawdy gnom pojawia w opowiadaniu Nie wszystko złoto, co się świeci (i na odwrót). Także tam gnomy są istotami niskiego wzrostu, niezwykle długowiecznymi (spotkany przez maga Arivalda miał grubo ponad 400 lat a zapewne znacznie więcej) oraz posiadały wyjątkową pamięć (wspomniany gnom przeczytał i zapamiętał co do słowa 1473 pozycje). Były przy tym bardzo strachliwe, wierząc że wszystkie inne rasy pragną wykorzystać je do swoich celów.

W grze fabularnej Dungeons & Dragons gnomy są jedną z głównych grywalnych ras. W Faerunie (Forgotten Realms), najpopularniejszym ze światów D&D, istnieje kilka rodzajów gnomów: svirfnebliny (potocznie gnomy głębinowe lub podziemne - zamieszkują Podmrok), leśne i skalne. Skalne gnomy to najczęściej spotykane gnomy w Faerunie. Cechuje je dociekliwość oraz niepoprawny optymizm. Mają zacięcie do trudnych prac rzemieślniczych.

Zobacz też

• Gnom w serii książek Harry Potter