StarCraft II: Wings of Liberty
StarCraft II: Wings of Liberty (pl. StarCraft II: Skrzydła Wolności) to strategia czasu rzeczywistego z elementami gry zręcznościowej, umieszczona w realiach science fiction, opracowana i wydana przez studio Blizzard Entertainment dla systemów operacyjnych Microsoft Windows i Mac Os X. Jest to sequel wielokrotnie nagradzanej gry o nazwie StarCraft i jej dodatku z 1998 roku. Wydany 27 lipca 2010 roku[6][15].
Początkowa wizja wydania gry bazowała tylko na jednym tytule, który miał zawierać kampanię dla każdej z ras, jednak na BlizzConie w 2008 roku Blizzard ogłosił, iż gra zostanie wydana jako trylogia. W wyniku tego gra została podzielona na 3 części: podstawową wersję Wings of Liberty oraz dwa nadchodzące pakiety rozszerzeń: Heart of the Swarm i Legacy of the Void[16][17][18][19].
Gra rozgrywa się w XXVI wieku, w odległej części galaktyki Drogi Mlecznej i toczy się wokół trzech gatunków: Terran, ludzkich zesłańców (opozycjonistów i malkontentów, uznanych przez rząd za zbędnych) z Ziemi[20]; Zergów, rasy będącej mieszanką gatunków rozwijających się na drodze adaptacji i mutacji[21] i Protossów, gatunku o ogromnej sile psionicznej i wysokiej technologii[22]. Wings of Liberty skupia się przede wszystkim na rasie Terran, podczas gdy rozszerzenia Heart of the Swarm i Legacy of the Void będą się koncentrować odpowiednio na Zergach i Protosach. Akcja gry ma miejsce cztery lata po wydarzeniach ze Starcraft: Brood War i kontynuuje działania Jamesa "Jima" Raynora, prowadzącego grupę rebeliantów przeciwko autokratycznemu Dominium Terran. Gra zawiera zarówno nowe, jak i powracające postacie oraz lokacje z oryginalnej gry.
Gra spotkała się z bardzo pozytywnymi recenzjami od krytyków, otrzymując łączny wynik 93% od Metacritic. Podobnie jak poprzednia część, StarCraft II był chwalony za prowadzenie rozgrywki, jak również za wprowadzenie nowych elementów oraz poprawę przedstawiania historii. Jednak krytyka skierowała swoje niezadowolenie na funkcje, które istniały w oryginalnej grze Starcraft, ale zostały usunięte w drugiej części, takie jak: brak możliwości gry przez sieć LAN czy decyzja o podzieleniu gry wieloosobowej na regiony. W chwili wydania, StarCraft II stał się najszybciej sprzedającą się grą RTS wszech czasów; w ciągu pierwszego miesiąca sprzedaży, gra rozeszła się w liczbie 3 milionów egzemplarzy na całym świecie[23].
Rozgrywka
Główna rozgrywka, tak jak w poprzedzającym StarCrafcie, opiera się głównie na zdobywaniu zasobów, budowie bazy i armii. Zebrane zasoby gracz wykorzystuje do tworzenia różnych konstrukcji, które następnie będą mogły tworzyć i ulepszać jednostki - limit jednostek wynosi 200. W grze jest dostępny zarówno tryb gry jednoosobowej (kampania, wyzwania oraz gra przeciwko SI), jak i wieloosobowej, gdzie można rozegrać mecze ligowe (od 1vs1 do 4vs4), FFA oraz wspólnie przeciwko SI. W trybie jednoosobowym gra posiada również 6 poziomów trudności AI: bardzo łatwy, łatwy, średni, trudny, bardzo trudny i szalony. AI na poziomie szalonym jako jedyne "oszukuje" podczas gry[24].
Kampania
W StarCraft II ma miejsce powrót trzech gatunków z oryginalnej gry: Protoss, Terran i Zergów[3]. Plotki o dodaniu czwartej strony konfliktu zostały zdementowane przez Blizzard[25]. Aspekt gry dla pojedynczego gracza w StarCraft II także został zmieniony w znaczący sposób od wersji z oryginalnej gry[26]. Kampania Terran pokazana na BlizzCon 2007 zastępuje z oryginalnego Starcrafta pokój odpraw na interaktywną wersję krążownika Hyperion z Jimem Raynorem, przenikliwym i dużo pijącym kapitanem najemników, jako postać centralną. Jest to odejście od poprzednich gier Blizzarda, zaś kampania jest nieliniowa, z Raynorem podejmującym się wszelkiej pracy, aby zarobić i wykorzystać pieniądze na zakup dodatkowych jednostek i ulepszeń. Pomimo, że podjęte podczas kampanii decyzje będą się różnić, to końcowy wynik i tak zostaje spójnie wprowadzony do fabuły liniowej. Wiceprezes Rob Pardo podkreślił, że każda kampania będzie działać w bardzo różny sposób[27]. Kampania Terran, Wings of Liberty, posiada styl kampanii najemników, gdzie Jim Raynor i jego rebelianci wykonują misje za gotówkę. Drugie wydanie, czyli kampania Zergów Heart of the Swarm, będzie miała elementy RPG. Gracz będzie kierował Królową Ostrzy, Kerrigan, w całej misji. W ostatnim rozszerzeniu, w kampanii Protossów Legacy of the Void, Mroczny Templariusz Zeratul, będzie zajmował się dyplomacją pomiędzy szczepami Protossów, w celu zakupu jednostek i technologii do każdej kolejnej misji. Każda kampania ma około 26–30 misji. Wings of Liberty ma kampanię posiadającą łącznie 29 misji. Z tych 29, 26 zadań to kampania, w której podejmujemy odpowiednie decyzje dotyczące rozgrywki, zaś 3 są związane z wyborem alternatywnych rozwiązań dla fabuły. Jest też jedna tajna misja o nazwie "Piercing Shroud", którą można odblokować w zadaniu "Media Blitz"[28][29].
Główny projektant Dustin Browder omówił w Shacknews niektóre unikalne misje, zawarte w kampanii Wings of Liberty. W jednej z nich pole bitwy jest co pięć minut zalewane przez podnoszącą się lawę, zmuszając tym samym gracza do przeniesienia jednostek na wyższy teren lub oglądania jak zostają zniszczone. W kolejnej misji, jednostki wroga atakują gracza tylko w nocy. Ostatnią omówioną przez Browdera była misja, w której gracz stara się wpływać na losy walki z AI, kontrolując tylko pojedynczego Spectre (pl. Widmo). Misje dla pojedynczego gracza będą wysoce konfigurowalne i wykorzystane w StarCraft II w Community Zone. Między zadaniami, gracze mogą wybierać jednostki, budynki oraz ulepszenia, które nie są dostępne podczas gry w trybie wieloosobowym[30].
Gra wieloosobowa
StarCraft II skupia się w większym stopniu na trybie gry wieloosobowej. Dzięki temu powstała całkiem nowa platforma Battle.net, pozwalająca na łatwiejsze organizowanie meczy i szybszy dobór graczy do nich. Zmieniono również system drabinek i ulepszono inne aspekty gry, aby granie w sieci było bardziej przystępne. Ponadto Blizzard stwierdził, że Starcraft II jest przeznaczony dla osób początkujących i średnio zaawansowanych, jak również graczy na poziomie ekspertów[31].
Aktualnie gra jest ustawiona tak, aby mogło w nią grać maksymalnie 8 graczy. Liczba graczy w grach niestandardoych wynosi również 8 graczy, ale Blizzard "celuje" w liczbę 12 lub więcej[32][33]. Ponadto jest szesnaście wolnych slotów podczas organizowania gry - osiem z nich może być wypełnione przez graczy, reszta przez obserwatorów[34]. Do 12 graczy może grać w grze dowolnej[35].
Jednostki
StarCraft II: Wings of Liberty ma zbliżoną ilość jednostek w porównaniu do oryginalnej gry[36], z których część została przeniesiona (jak np. Marine (Terran), Zergling (Zerg), Zealot (Protoss)). Niektóre powracające jednostki dostały nowe zdolności (np. Zergling może ewoluować do nowej jednostki Baneling), Marine otrzymał tarczę (w tradycyjnym znaczeniu tego słowa, nie podobną do tarczy Protossów), natomiast Zealot dostał umiejętność Szarża (Charge), pozwalającą na szybkie dotarcie do pobliskich wrogów - jest to ulepszenie szybkości oryginału. Inne jednostki zostały zastąpione nowymi lub usunięte w całości[37][38]. Inne zmiany w konstrukcji jednostek zostały zainspirowane historią wydarzenia z StarCrafta i dodatku Brood War. W ten sposób zastąpiono stare wersje jednostek nowymi, z pozmienianymi nazwami oraz nowymi atrybutami i umiejętnościami[37].
Jednostki w StarCraft II posiadają nowe możliwości, w porównaniu do oryginału, które zachęcają graczy do bardziej skomplikowanych interakcji ze środowiskiem gry. Wśród nich znajdują się jednostki, które potrafią pokonać różne poziomy terenu (Reaper, Colossus)[39] lub mają zdolość do teleportacji na krótkich dystansach (Stalker)[37]. Niektóre jednostki Protossów mogą zostać przemieszczone w pobliże Pylonów za pomocą Warp Gate (ulepszenie Gateway) lub nową jednostkę Phase Prism[37][40]. Kampania StarCraft II ma również jednostki dostępne wyłącznie w niej, które nie są dostępne w trybie wieloosobowym. W większości są to jednostki, które zostały "zezłomowane" podczas rozwoju gry, takie jak np. Terran Diamondback, jak również jednostki powracające z oryginalnego StarCrafta, takie jak: Terran Wraith, Goliath czy Vulture[41].
Lista jednostek w Starcraft II: WoL
Poniższa lista zawiera wszystkie jednostki, dostępne zarówno podczas gry w trybie jednoosobowym, jak i wieloosobowym. Nie zawiera ona natomiast jednostek, występujących w Kampanii (m.in. Goliath, Vulture czy wiele innych).
(Tabele uwzględniają wszystkie zmiany do patcha 1.4.3, stan na dzień 26.03.2012)
Edytor
Galaxy Editor jest edytorem kampanii, map i modyfikacji w StarCraft II, który jest dołączany do wszystkich wersji klienta gry (wcześniej nazywany był Campaign Editor). Jest bardziej zaawansowany niż StarEdit ze StarCrafta i World Editor z WarCrafta III, przeznaczony do tworzenia własnych map oraz kampanii. Jako pierwszy edytor Blizzarda posiada wbudowaną funkcję, umożliwiającą tworzenie modyfikacji do gry. Zaktualizowano również umiejętności i jednostki będące w oryginalnym StarCrafcie, które nie zostały wykorzystane w trybie potyczki i gry wieloosobowej. W edytorze znalazły się również modele i jednostki, które zostały "zezłomowane" (nieużyte) w procesie rozwoju gry (włączając w to jednostki będące żartem Blizzarda na 1 kwietnia, takie jak: Tauren Marine i Terratron). Wszystkie te możliwości i opcje znalazły się w nowym edytorze[44]. W przeciwieństwie do poprzednich edytorów wydanych przez Blizzard, jest to pierwszy, który posiada funkcję połączenia się z internetem, aby użytkownik miał możliwość publikacji swoich map, ich wyszukiwania oraz aktywacji online klienta edytora.
Chris Sigaty, główny producent gry, stwierdził również, że Galaxy Editor da graczom możliwość tworzenia gier RPG, jednostek typu Hero i struktury przypominające te z WarCrafta III[45]. Na BlizzCon 2009, Blizzard pokazał budowę Edytora StarCraft II oraz zaprezentował jego umiejętności, takie jak możliwość dostosowania interfejsu użytkownika w celu włączenia funkcji, takich jak system przedmiotów z WarCraft III. Ostatnia wersja edytora ma posiadać również możliwość robienia misji w perspektywie trzeciej osoby[46].
Starcraft II Editor był dostępny po raz pierwszy w pierwszej fazie beta testów gry, gdy został dodany w jednym z patchy. Zaś z rozpoczęciem fazy drugiej testów, edytor został zaktualizowany o pozostałe i nowe opcje.
Odnotowano dużą liczbę osób wśród społeczności StarCraft II, które tworzyły swoje mapy korzystając z Galaxy Editora. Społeczność stworzyła m.in. strzelanki w perspektywie pierwszej osoby, RPG, Tower defense, gry typu AoS - w szczególności SotIS. Baza danych map jest stale aktualizowana, gdyż coraz więcej twórców map wymyśla swoje własne mody dla społeczności.
Blizzard również zmienił sposób, w jaki mapy niestandardowe zostaną rozdzielone. Zamiast rozpoczynać grę z lokalnych plików gry, użytkownicy mogą teraz tworzyć i dołączać do gier za pomocą map, które zostały opublikowane (upload) na Battle.net. Użytkownicy mają ograniczone miejsce na publikowane mapy i mody na Battle.net, gdyż wynosi one aktualnie 30 MB pamięci. Edytor oferuje znacznie więcej niż oryginalny StarEdit ze StarCrafta w zakresie dostosowywania rozgrywki. Istnieją obawy, że ograniczenie publikacji na Battle.net nie pozwoli na dużą ilość niestandardowych map lub ich ogólną dostępność, chyba że poprzez zewnętrzne narzędzia do publikowania map.[47][48]
Głównym i zarazem nowym dodatkiem do edytora będzie tzw. StarCraft II Marketplace (pl. Targowisko), gdzie mapy o wysokiej jakości będą mogły zostać sprzedawane za niewielką opłatę jako tzw. "mapy premium" na Battle.net. Sposoby płatności nie zostały jeszcze ustalone i ogłoszone. Dustin Browder powiedział, że nawet mapy DotA (Defense of the Ancients) w Warcraft III, tworzone przez graczy nie spełniają wymagań jakościowych, żeby mogły zostać oznaczone jako "mapa premium"[49]. Data wprowadzenia Targowiska do gry jest przewidziane w okolicach premiery pierwszego dodatku do gry - Heart of the Swarm[50].
Streszczenie
Postaci i ustawienie
Fabuła kampanii StarCraft II ma miejsce cztery lata po wydarzeniach ze StarCraft: Brood War[51], zaś podczas niej spotykamy bohaterów powracających z oryginalnej serii, m.in. Zeratula, Arcturusa Mengska, Artanisa, Sarah Kerrigan oraz Jima Raynora oraz kilka nowych postaci takich, jak: Tychus Findlay czy Selendis. Gracze mają także możliwość powrotu na światy z oryginalnej gry, takie jak: Char, Mar Sara, Tarsonis czy Braxis, ale równiez poznać nowe światy, jak planeta z wielkimi dżunglami, Bel'Shir. Potwierdzono również, że Xel'Naga, starożytna rasa kosmiczna, odpowiedzialna za stworzenie Protossów i Zergów, będzie odgrywała znaczącą rolę w historii Wings of Liberty[27].
Tło
Na zakończenie Brood War, Kerrigan i jej siły Zergów stały się dominującą siłą w sektorze Koprulu, po zagładzie sił ekspedycyjnych Zjednoczonego Dyrektoriatu Ziemskiego, pokonaniu Dominium Terran i po najechaniu ojczyzny Protossów, Aiur. Jednak po zakończeniu Brood War, Kerrigan wycofała się na planetę Char, mimo że posiadała wystarczającą moc, aby zniszczyć wszystkie punkty oporu w sektorze Koprulu. W ciągu kolejnych czterech lat, nikt nie widział ani nie słyszał o Kerrigan i jej Zergach, chociaż jej ostateczny atak może nadejść w każdej chwili[52].
W międzyczasie Arcturus Mengsk postanawia odbudować potęgę Dominium oraz umocnić jego siłę, odpierając tym samym napór konkurencyjnych grup Terran. Walerian Mengsk, postać wprowadzona w powieści "Firstborn", będzie odgrywać ważną rolę w polityce Dominium, ze względu na jego pozycję jako następcy tronu. Tymczasem Jim Raynor, odgrywający ważną rolę w wydarzeniach z StarCraft i Brood War, aktualnie został zmarginalizowany przez media pod kontrolą Dominium. Jego rola poprzez propagandę Mengska została zredukowana do statusu najemnika, który jak wykazano, robi interesy z "Moebius Foundation", nową frakcją, która jest zainteresowana starożytnymi artefaktami Xel'Naga. Chris Metzen, wiceprezes Blizzard, podkreślił, że przez wydarzenia z StarCraft II, Raynor stał się zmęczonym i rozgoryczonym człowiekiem, wykorzystanym i zdradzonym przez Arcturusa Mengska. Inne nowe postacie wprowadzone do serii to Tychus Findlay, marine będący członkiem załogi i bliskim przyjacielem Raynora, który po raz pierwszy pojawił się w Teaser cinematic StarCraft II. Kolejną nową postacią jest Matt Horner, zastępca Raynora, postać przedstawiona w powieści "Queen of Blades"[52].
Po upadku Aiur i śmierci ich matriarchini Raszagal, Protossi wycofali się na planetę Mrocznych Templariuszy, Shakuras. Tam Artanis, były uczeń Tassadara, stara się zjednoczyć w Khali Protossów i Mrocznych Templariuszy, którzy prawie oddzielili się od siebie w plemiennej mentalności, w wyniku wielowiekowej nieufności. Zeratul, nękany przez morderstwo swojej matriarchini, zniknął, aby szukać wskazówek do znaczenia tajemniczego oświadczenia Samira Durana w odniesieniu do hybrydy Protossa i Zerga w tajnej misji "Dark Origin" w Brood War.[52]
Opis fabuły
Cztery lata po Brood War, Dominium Terran jest ponownie dominującą siłą w sektorze Koprulu. Z nieznanych powodów, Kerrigan zebrała rój na planecie Char i zniknęła z pola widzenia. Po odejściu Zergów, Protossi po raz kolejny przyjęli bierną rolę w galaktyce. Natomiast Jim Raynor stworzył rewolucyjną grupę o nazwie Raynor Raiders ("Rekieterzy Raynora") w celu obalenia Imperatora Arcturusa Mengska. Jednak Mengsk rozpoczął masową oszczerczą kampanię medialną przeciwko Raynorowi, ukazując go jako terrorystę[53].
Na Mar Sara, Raynor spotyka starego przyjaciela Tychusa Findlay'a. Razem wyzwalają lokalnych mieszkańców spod kontroli Dominium, a także odkrywają, że Dominium odnalazło fragment starożytnego artefaktu Xel'Naga. Jim i Tychus przechwytują w końcu artefakt, który zgodnie z umową mogą sprzedać organizacji naukowej Moebius Foundation ("Fundacja Moebiusa"), w celu sfinansowania ich wojny z Dominium. Podczas przygotowań do ucieczki z Mar Sara, Rekieterzy zostają zaatakowani przez Zergów i są zmuszeni do utrzymania swojej pozycja do czasu, aż przybędzie im na ratunek Krążownik Hyperion, dowodzony przez Matta Hornera. Wkrótce odkrywają, że inne planety również zostały zaatakowane przez rój Zergów, który był prowadzony przez Sarę Kerrigan. W tym momencie gracz może zdecydować się na podjęcie misji pobocznych, które koncentrują się na historii innych bohaterów: Dr Ariel Hanson i Gabriela Tosha[53].
Rekieterzy otrzymują wezwanie pomocy od dr Ariel Hanson z planety Agria. Raynor prowadzi swój zespół, aby pomóc dr Hanson przemieścić uchodźców z Agrii, którzy wycofali się podczas ataku Zergów. Po przybyciu na planetę Haven, odkryli, że ludzie tam przebywający zostali zainfekowani. Dr Hanson proponuje, że może spróbować znaleźć lekarstwo na infekcję Zergów. Wkrótce jednak, Raynor jest na rozdrożu między dr Hanson i Protossami, którzy przybyli w celu próby oczyszczenia planety z zarażonych. Rekieterzy wykonują również szereg misji, zlecanych przez Gabriela Tosha, podczas których Raynor pomaga mu zbierać Jorium i Terrazyt - surowce potrzebne do szkolenia Widm - na dwóch różnych planetach. Po tym, Rekieterzy odbierają transmisję od Ducha imieniem Nova, który próbuje poinformować Raynora o prawdziwym pochodzeniu Tosha i jego Widm. Przy końcowej misji pobocznej, Raynor znów staje przed wyborem, komu ma pomóc - Novie czy Toshowi. Dany wybór pozwala Jimowi na uzyskanie odpowiednio technologii Duchów lub Widm.[53]
Następnie Matt Horner organizuje szereg misji, mających na celu uderzenie w Dominium. Na zniszczonej planecie Tarsonis, Rekietrzy odzyskują starego Adjutanta Konfederacji, który posiada zarejestrowaną transmisje potwierdzającą, że to Mengsk był odpowiedzialny za atak Zergów na ów świat. Po tym Raynor uderza na siedzibę UNN na Korhalu i przekazuje komunikat o zbrodni Imperatora na całe Dominium, powodując ogromny skandal i podżega tym samym do zamieszek przeciwko rządom Dominium. Po ucieczce z Mara Sara, Raynor i Tychus dokonują kolejnych najazdów na kilka planet, aby zebrać znajdujące się tam fragmenty artefaktu Xel'Naga, dla Moebius Foundation. W międzyczasie Horner nie ufa Tychusowi i rozpoczyna dochodzenie w jego sprawie. Po czym mówi Raynorowi, że kombinezon Findlaya jest połączony z jego narządami wewnętrznymi, który w razie przypadku ma wyłączyć jego funkcje życiowe. Matt stwierdza tym samym, że Tychus coś przed nimi ukrywa[53].
W pewnym momencie, gdy Rekieterzy zdobywają więcej artefaktów, na pokładzie Hyperiona zjawia się Mroczny Templariusz Zeratul i daje Raynorowi kryształ Ihan, zawierający jego wspomnienia, proroctwo Xel'Naga oraz wizję przyszłości. Gdy Jim patrzy w kryształ, widzi jak Zeratul poszukuje proroctwa o gatunku półprotossa i półzerga, które odkrył w obiekcie inżynierii genetycznej cztery lata wcześniej. Następnie zmierza on do dwóch światów w celu poszukiwania odpowiedzi o sens proroctwa i na jednym z nich walczy z Hybrydą Protossa i Zerga. Następnie Zeratul powraca na Aiur, aby odczytać wspomnienia znajdujące się w zmarłej Naświadomości Zergów. Jednak na swojej drodze spotyka ducha Tassadara, który dzieli się z Mrocznym Templariuszem apokaliptyczną wizją przyszłości, którą odkryła swego czasu Nadświadomość. Raynor po zobaczeniu wizji, został również poinformowany przez Zeratula - poprzez kryształ - że Kerrigan musi być chroniona, jeśli wszechświat ma przetrwać[53].
Po zebraniu ostatniego fragmentu artefaktu, siły Raynora zauważyły okręty Dominium w umówionym wcześniej miejscu spotkania z Fundacją Moebiusa. Okazuje się jednak, że Fundacja Moebiusa została założona przez Waleriana Mengska, syn Arcturusa. Walerian zwraca się do Raynora, aby pomógł mu w inwazji na planetę Char oraz użyć artefaktu w celu przywrócenia Kerrigan ludzkiej postaci oraz osłabienia Zergów. Mimo początkowej konsternacji załogi, Jim przystaje na propozycję "młodego". Inwazja na Char rozpoczyna się, Dominium i flota Rekieterów zostaje zaskoczona przez atak prewencyjny ze strony Zergów. Jednak Raynorowi udaje się zapewnić przyczółek na Char oraz zbiera ocalałe siły Dominium, które przetrwały atak roju. Następnie połączone siły Terran zmierzają do Głównego Ula na planecie. Artefakt ostatecznie osiąga pełną moc i zostaje aktywowany, niszcząc przy tym wszystkie Zergi w promieniu jego wybuchu. Niedługo potem zespół Raynora znajduje Kerrigan, przywróconą do ludzkiej postaci, jednak Tychus ujawnia, że zawarł potajemny pakt z Arcturusem Mengskiem, handlując życie Kerrigan za własną wolność. Jim broni Kerrigan przed próbą zabicia jej, strzelając do Tychusa, po zniwelowaniu jego ataku. Ostateczna scena pokazuje Raynora, niosącego nagą Sarę Kerrigan w swoich ramionach, po polu bitwy[53].
Obsada
Angielska wersja StarCraft II posiada kilku nowych, jak i powracających aktorów. Dyrektorem od głosów w grze jest Andrea Romano[54]. Wynajęto ponad 58 aktorów, aby udzielili głosu wielu bohaterom[55]. W polskiej wersji językowej gry wykorzystano głosy polskich aktorów, wśród których możemy usłyszeć m.in. Krzysztofa Banaszyka czy Jarosława Boberka[56].
Produkcja
Deweloperzy
Głównym projektantem StarCraft II jest Dustin Browder[1].
W 2008 roku zespół zaangażowany w produkcję StarCraft II składał się z 40 osób[58], w tym dwanaście z nich pracowało przy oryginalnym StarCrafcie[59]. Skład deweloperski składał się z czterech lub pięciu menedżerów, 12-14 programistów, 8-10 artystów, zaś resztę stanowili projektanci. Posiadał on własną wewnętrzną strukturę przywództwa[60]. Częścią zespołu była również "para" ex-progamerów, która zajmowała się zagadnieniami balansu (np. w przypadku mikro Mutaliska)[61] oraz tworzyła strategie, które mogły zostać później wykorzystane podczas gry[62]. W czerwcu 2009 r. zespół został powiększony do 50 członków[63], zaś w sierpniu do 60[64].
Od września 2009 roku przy tworzeniu StarCrafta II uczestniczyło również 58 aktorów, użyczających głosy dla poszczególnych postaci z gry. Niektórzy z nich grali więcej niż jedną rolę[65].
Ogólne informacje o produkcji
Produkcja StarCraft II została ogłoszona w dniu 19 maja 2007 roku na Blizzard Worldwide Invitational w Seulu, w Korei Południowej[70][71]. Tworzenie gry zostało początkowo opóźnione o rok przez tymczasowe przeniesienie zasobów i pracowników firmy Blizzard do produkcji nad World of Warcraft[72], prace nad grą rozpoczęły się w 2003 roku, wkrótce po wydaniu Warcraft III: The Frozen Throne[73]. Według Roba Pardo i Chrisa Sigaty'ego, rozwój StarCraft II został zawieszony w roku 2005 ze względu na pomoc potrzebną przy produkcji World of Warcraft[74]. StarCraft II: Wings of Liberty obsługuje oprogramowanie DirectX 9 (Pixel Shader 2.0) i będzie w pełni kompatybilny z DirectX 10. Zespół również myślał o dodaniu ekskluzywnych efektów graficznych DirectX 10, ale w tej kwestii zespół produkcyjny nie podjął jeszcze decyzji[3]. Wersja Mac OS wykorzystuje OpenGL. Gra posiada również silnik graficzny Havok[3][75], który pozwala na bardziej realistyczne elementy środowiska, takie jak "odpady toczące się w dół po ziemi"[70]. Dodatkowo istnieją plany realizacji VoIP w grze[76].
Od momentu ogłoszenia prac, fani również mogli w pewnym stopniu uczestniczyć w rozwoju StarCrafta II poprzez swoje opinie i pytania na forum i stronach fanowskich. Okresowo Blizzard Entertainment zaoferował również zainteresowanym: serię tzw. Q&A ("Questions & Answers"), strony internetowe z opisem jednostek, budynków i ogólną wiedzą o grze, Podcasty (pod tytułem "BlizzCast") oraz posty pracowników Blizzarda na oficjalnym forum[77]. Społeczność StarCrafta II była na bieżąco informowana o wewnętrznym rozwoju gry poprzez przedstawiciela Blizzarda, używającego nicka Karune (Kevin Yu) na forum Battle.net. Karune regularnie pisał Q&A na forum, gdzie znalazły się odpowiedzi na różne pytania, zadawane przez fanów. Ponadto, od czasu do czasu powstawały również tzw. Battle Reports, które ukazywały ostatni Alpha build Starcrafta II; były one umieszczane na oficjalnej stronie internetowej gry i dodatkowo komentowane przez głównego projektanta Dustina Browdera i członka zespołu Blizzard eSports, Roberta Simpsona.
W czerwcu 2008 roku na Blizzard Worldwide Invitational, wiceprezes Blizzard Rob Pardo powiedział, że tworzenie kampanii jest ukończone w 1/3[78]. Powiedział również, StarCraft II zostanie wydany jako trylogia gier, począwszy od Wings of Liberty, skupiającej się na Terranach, a następnie powstaną: Heart of the Swarm, oscylujący wokół Zergów i wreszcie Legacy of the Void, poświęcony Protossom[16]. 25 lutego 2009 roku Blizzard ogłosił konkurs Blizzard Theme Park, w którym nagrody zawierały dwa klucze do wersji beta StarCraft II[79]. W zaktualizowanym newsie i w aktualizacjach strony Battle.net Warcraft III: The Frozen Throne, Blizard stwierdził, że 20 najlepszych graczy z każdej strefy (realmu) dostanie swoje klucze do Bety StarCraft II[80]. W styczniu 2010 roku Blizzard zapowiedział wydanie gry w polskiej i włoskiej wersji językowej[81]. Dodatkowo została uruchomiona oficjalna strona internetowa o StarCraftcie w języku polskim[82]. W lutym 2010 r. prezes Blizzard Mike Morhaime ogłosił, że zamknięte beta testy gry rozpoczną się tego miesiąca[83].
W wywiadzie przeprowadzonym w czerwcu 2009 roku, Rob Pardo wykazał, że sieć LAN nie znajdzie się w StarCraft II: Wings of Liberty[84][85][86]. Usunięcie LAN wymaga od graczy, aby połączyli się uprzednio z serwerami Blizzarda, aby mieć możliwość gry w trybie wieloosobowym[87]. Donoszono, że Blizzard rozważa wdrożenie specjalnego systemu, w którym połączenie LAN będzie możliwe, ale dopiero po uprzednim uwierzytelnieniu z Battle.net[88]. Dalsze kontrowersje się pojawiły, kiedy Blizzard potwierdził, że gra nie będzie wspierać tzw. serwerów krzyżowych, ograniczając grę w trybie wieloosobowym tylko do lokalnych przeciwników - przykładowo, gracze z USA mogą grać tylko z obywatelami USA, zaś Europejczycy tylko z Europejczykami. Firma pierwotnie wyjaśniła, że serwery dla Australii i Nowej Zelandii będą zlokalizowane w południowo-wschodniej Azji, aby gracze tych krajów mogli grać przeciwko bojownikom z Indonezji, Filipin, Malezji, Singapuru i Tajlandii[89]. Jednak gdy premiera gry była coraz bliżej, okazało się że południowo-wschodnio azjatycka / Australijska / Nowo Zelandzka wersja gry nie jest dokładnie zlokalizowana co do regionu, przez co gracze korzystali z serwerów SEA/ANZ lub Ameryki Północnej[90]. Dopiero wraz z wypuszczeniem patcha 1.1.0 oficjalnie ogłoszono, że gracze ze wschodniej Azji, Australii i Nowej Zelandii zostali przydzieleni do serwerów SEA/ANZ i tych należących do regionu północnej Ameryki[91].
Mike Morhaime, prezes Blizzard ogłosił podczas ceremonii otwarcia BlizzCon 2009, że zarówno StarCraft II, jak i nowa platforma Battle.net będą wydane w 2010 roku, z miesięcznym lub podobnym odstępie czasu[92]. W marcu 2010 roku stwierdzono, że nowa platforma jest obecnie w fazie testów Beta i że jest planowana na początek lipca tegoż roku[93], dla StarCrafta II i World of Warcraft: Cataclysm, zaś w późniejszej poprawce również dla Diablo 3. W dniu 5 maja 2010 roku okazało się, że StarCraft i Battle.net 2.0 będzie zintegrowany z serwisem społecznościowym Facebook, "łącząc światową premierę platformy online z najpopularniejszą na świecie platformą społecznościową"[94] - ruch ten da graczom możliwość wyszukiwania na swoich listach znajomych - na Facebooku - przeciwników w StarCraft II. Według "Wired Magazine" w corocznym Vaporware Award, gra zajęła pierwsze miejsce w rankingu, wśród opóźnionych produktów technologii 2009 roku[95]. StarCraft został ostatecznie wydany 27 lipca 2010 roku[96], zaś w międzyczasie w wybranych miastach na całym świecie odbywały się imprezy otwierające, jak np. w Singapurze[97][98].
Beta testy
Od 6 maja 2009 roku Blizzard Entertainment rozpoczął zapisy do Beta testów gry (tzw. Beta opt-in)[99][100][101]. By móc brać udział w testach trzeba było posiadać konto na platformie Battle.net oraz przejść proces weryfikacji komputera[102]. Kilka dni później prezes firmy Blizzard Entertainment, Michael Morhaime ogłosił na konferencji prasowej, że beta testy rozpoczną się już w wakacje 2009 roku[103], jednak nie udało się wydać bety w tym okresie[104]. W listopadzie 2009 roku, producent gry Chris Sigaty potwierdził, że publiczna beta gry nie odbędzie się w roku 2009, ale zapewnił fanów tytułu, że stanie się to w przyszłym roku[105]. W dniu 17 lutego 2010 roku, oficjalnie rozpoczęto zamknięte beta testy StarCrafta II[106]. Beta trwała przez około 3-5 miesięcy i była podzielona na dwa etapy. Klucze do Bety dla początkowej wersji były sprzedawane na eBay'u za cenę rzędu 400 dolarów[107]. Podczas testów, Blizzard wydał również edytor map do Bety, w ramach Patcha 9.[108] Według spółki, w końcowym etapie beta testów planowano wydać patch, posiadający główną zawartość, zarówno dla edytora jak i gry[109].
Od dnia 23 lipca 2010 r. do zakończenia Beta testów, zostało wydanych łącznie osiemnaście patchy (na europejskich serwerach siedemnaście)[110], w tym poprawkę, która umożliwiała dostęp do edytora map o nazwie Galaxy Editor. 12 maja 2010 roku Blizzard wydał klienta Bety dla użytkowników Mac OS, którzy wcześniej zapisali się na testy. W dniu 17 maja 2010 Blizzard ogłosił, że pierwsza faza beta testów zakończy się we wszystkich regionach 31 maja. Jednak później pierwszy etap został przedłużony jeszcze o tydzień, do 7 czerwca[111]. Druga faza rozpoczęła się 7 lipca a zakończyła 19 lipca 2010 roku[112].
Zmiany w porównaniu ze StarCraft
W porównaniu do oryginalnego StarCrafta, StarCraft II został zaprojektowany z mocnym (większym) naciskiem na aspekt trybu wieloosobowego z dodatkowymi zmianami, które obejmują m.in. znaczną poprawę i ulepszenie platformy Battle.net, nowy konkurencyjny system "drabinek" w rankingu gier oraz nowy zaprojektowany mechanizm, mający na celu łączenie graczy o równym poziomie umiejętności podczas rozgrywek multiplayer[3]. Dodatkowo funkcja odtwarzania, która pozwala graczom na nagrywanie i przegląd ostatnich rozegranych gier, uległa poprawie. Blizzard zadeklarował również, że do gry zostały włączone zmiany i poprawki, które zostały zaproponowane przez fanów[113].
StarCraft II kontynuuje - podobnie jak poprzednik - korzystanie z prze-renderowanych przerywników filmowych opartych na fabule gry. Jednak w grze można zauważyć dużą poprawę jakości cut scenek w porównaniu do pierwszej części, gdyż zostały one wykonane przy użyciu tego samego silnika graficznego, z którego korzysta grafika w grze właściwej. Blizzard stwierdził, że nowy silnik graficzny StarCraft II wykorzystuje do renderowania rozgrywki, "dzięki czemu może tworzyć w grze cut scenki w jakości zbliżonej do kinowej"[114]. Większość jednostek Protossów i Terran oraz niektóre jednostki Zergów, zostały umieszczone na oficjalnej stronie StarCrafta II i w kilku były demonstracyjne filmiki, będące w posiadaniu przez Blizzard[39][115]. Zmiany w grze obejmują również: zaawansowane alokacje otoczenia oraz bardziej szczegółowe elementy terenu kosmicznego, takie jak latające platformy w przestrzeni planet i planetoid, będących w tle. Takie drobne elementy jak: małe skały, dodatki czy nawet szyldy reklamowe również zostały ulepszone i dopracowane w najmniejszych detalach[39].
Wydanie Przedpremierowe
Klienci i recenzenci, którzy otrzymali swoje instalacyjne DVD przed 27 lipca 2010, zostali powitani przez ekran błędu, który nakazał czekać im aż do dnia oficjalnej premiery gry[116]. Nie była znana żadna możliwość obejścia ów zabezpieczenia, dlatego też niektórzy recenzenci pochwalili działania Blizzarda, na rzecz ograniczenia dziennikarzy do grania i przeglądu gry z faktycznymi graczami przed właściwią premierą StarCrafta II[117][118].
Rozwój i wsparcie dla gry po premierze
Strona społecznościowa
Trzy dni po premierze studio Blizzard opublikowało na oficjalnej stronie StarCrafta II swój autorski poradnik, dotyczący wszystkich ważniejszych aspektów gry[119]. 31 sierpnia 2010 na stronie wsparcia studia deweloperskiego został stworzony FAQ na temat lig i rankingów dostępnych w grze[120]. 2 grudnia 2010 roku, Blizzard na stronie internetowej StarCraft II opublikował listę dostępnych kodów, ułatwiających grę. Wśród nich znalazły się tipsy m.in. na: nieśmiertelność, zasoby, szybką budowę oraz wiele podobnych rzeczy[121]. 23 grudnia światło dzienne ujrzało demo SCII, niepotrzebujące specjalnego klucza rejestracyjnego, który był konieczny do wersji trialowej.[122]. 24 marca 2011 roku strona społecznościowa StarCraft II powiększyła swoją zawartość o sekcję, poświęconą nowo wprowadzonym modom oraz poradnikowi tworzenia map[123]. Po wprowadzeniu do gry ligi arcymistrzowskiej, strona społeczności również wzbogaciła się o sekcję z rankingami graczy z owej ligi[124]. Z dniem 2 maja 2012 roku na stronie społecznościowej StarCraft II Blizzard dodał nowy dział, poświęcony aktualnym wydarzeniom ze świata e-sportu. Znajdują się w nim m.in. informacje o turniejach StarCraft II World Championship Series, organizowanych przez wydawcę gry[125].
Rozwój gry i Battle.net
3 września 2010 roku na Battle.net został zwiększony limit (na każdego gracza) na publikowane mapy z 30 MB na 50 MB, co pozwoliło na publikację do 10 fanowskich map[126]. Kilka dni później dodano do rozgrywki wieloosobowej nową mapę o nazwie "Palący przypływ"[127]. Od 3 listopada Blizzard umożliwił również graczom jedną darmową zmianę nazwy konta w StarCraft II[128]. 15 czerwca ponownie zwiększono limity przechowywania map niestandardowych. Mianowicie od tej pory miejsc na przechowywanie map zwiększono do 20, maksymalny rozmiar mapy może wynosić 20 MB, a całkowite miejsce na mapy wynosi teraz 100 MB[129]. 11 lipca 2011 roku Blizzard ogłosił połączenie poszczególnych regionów Battle.netu: Europy i Rosji, Ameryki Północnej i Ameryki Łacińskiej oraz Korei i Tajwanu. Miało to na celu usprawnienie doboru przeciwników do meczów (poprzez większą pulę graczy) oraz komunikację między graczami[130]. 17 lutego 2012 roku deweloper ponownie dał graczom możliwość darmowej zmiany nazwy postaci w StarCraft II[131].
12 stycznia 2011 roku, wraz z wydaniem patcha 1.2.0 - dla graczy wszystkich regionów - została udostępniona nowa arena, zwana "ligą mistrzów" (tylko do gier 1vs1), którą stworzono z myślą o najlepszych graczach StarCrafta II (miało do niej trafić około 2% graczy wyłonionych z ligi diamentowej)[132][133]. Nowo dodana liga mistrzów miała być również zapowiedzią wprowadzenia jeszcze wyższej areny, mianowicie ligi arcymistrzowskiej, do której kwalifikują się najlepsi z najlepszych[134]. Od 25 lutego liga mistrzowska zaczęła obejmować również gry 2vs2, 3vs3 i 4vs4[135], natomiast od 13 kwietnia jest już oficjalnie dostępna liga arcymistrzowska[136].
26 stycznia 2011 Blizzard rozpoczął Beta testy trzech nowych map, które zostały udostępnione na Battle.net w trybie Gry Dowolnej. W skład dodanych plansz wchodzą: "Kuchmistrz z Aiur", "Gwiezdne klejnoty" oraz "Left 2 Die". Jak na razie w pakiecie zabrakło mapy o nazwie "Blizzard DOTA", która wymaga jeszcze sporo pracy. Nie podano również kiedy gracze mogą spodziewać się wyjścia Blizzard DOTA oraz oficjalnej premiery pozostałych map[137][138][139]. 7 kwietnia 2011 roku oficjalnie do gry zostały dodane ostateczne wersje trzech modów[140]. 21 października 2011 roku podczas ceremonii otwarcia BlizzConu 2011, został pokazany pierwszy oficjalny zwiastun "Blizzard DOTA" oraz zapowiedziano, że premiera mapy nastąpi "już (bardzo) niedługo"[141]. Natomiast z dniem 1 marca 2012 roku do StarCraft II został wprowadzony nowy mod o nazwie "Mistrz StarCrafta", składający się z 30 wyzwań, dzięki któremu gracze mają możliwość doszlifowania swoich umiejętności w kontroli oddziałów. Wprowadza również pięć nowych osiągnięć i 1 nowy portret, które można zdobyć za przechodzenie modyfikacji[142][143].
Blizzard - w ramach przygotowań do wydania Heart of the Swarm - rozpoczął pracę nad ulepszeniem i poprawą polskiej lokalizacji Starcraft II. W tym celu 16 czerwca 2011 roku firma poprosiła graczy o sugestie dotyczące zmian w polskiej wersji językowej. W początkowej fazie skupiono się na nazwach jednostek, budynków i ulepszeń, które przydałoby się zmienić. W związku z tym Blizzard przygotował szereg nowych propozycji nazw (np. "Piekielnik" na "Helion" czy "Kosiarz" na "Żniwiarz") i poprosił graczy o wypowiedzenie się w tej sprawie[144][145].
Patche
Od premiery StarCrafta II wydano szereg mniejszych lub większych patchy, mających na celu poprawienie znanych błędów gry oraz wprowadzenie nowych funkcji i opcji. Poniższa tabela przedstawia wszystkie wydane do tej pory uaktualnienia oraz ogólny zarys tego, co poprawiały i jakie nowe opcje wprowadziły[146]:
Wydanie
Marketing
Blizzard zawarł umowę o współpracy marketingowej z Korean Air, która trwała około sześciu miesięcy. W tym czasie dwa samoloty (B747-400 i B737-900) linii lotniczych na trasach krajowych i międzynarodowych posiadały na kadłubach specjalne malowania, przedstawiające Jima Raynora. Miało to na celu rozreklamowanie StarCrafta II.[167]
Wersje
W dniu 8 kwietnia 2010 roku Blizzard oficjalnie ogłosił, że gra będzie dostępna w dwóch wersjach - standardowej i edycji kolekcjonerskiej. Od czasu premiery, gra jest również dostępna do pobrania cyfrowo ze strony Blizzarda, przedpremierowe pobieranie było możliwe już 14 lipca[168]. W edycji kolekcjonerskiej - prócz gry - znalazły się takie dodatki[169], jak:
- 176-stronicowy Artbook zawierający artworki z gry;
- Pendrive o pojemności 2 GB z oryginalnym StarCraftem i dodatkiem Brood War, wzorowany na nieśmiertelniku Jima Raynora;
- DVD z dodatkowymi materiałami dotyczącymi produkcji gry, tj: wywiady, filmiki itp.;
- Oficjalny Soundtrack StarCraft II, zawierający 14 utworów;
- Komiks StarCraft #0, będący prequelem serii komiksowej;
- Unikalne portrety do profilu na platformie Battle.net, dekoracje do modyfikowania jednostek oraz unikalną wersję jednostki Thor;
- Towarzysza do World of Warcraft w postaci mini Thora;
24 czerwca 2010 roku, na razie tylko dla prasy koreańskiej, Blizzard ogłosił, że koreańscy gracze będą mogli grać w StarCrafta II za darmo, jeśli będą posiadać aktywną subskrypcję World of Warcraft. Tym sposobem gracze korzystający z PC bangów (PC room) lub innych kawiarenek internetowych, mogą zagrać w grę płacąc 1000 Wonów południowokoreańskich (ok. 1 dolar) za godzinę. Inne opcje obejmują 30-dniowy abonament za ₩9900 (ok. 8 dolarów), 24-godzinny bilet na granie za ₩2000 (ok. 1,5 dolara) lub nieograniczony dostęp za ₩69000 (ok. 56 dolarów)[170].
Umowa licencyjna użytkownika (EULA) dla StarCraft II: Wings of Liberty znacznie różni się od tej, która była we wcześniejszych tytułach Blizzarda. W tej grze, nabywca ma udzieloną licencję, lecz sama gra nadal jest własnością Blizzarda. Jakiekolwiek naruszenie EULA nie tyczy się tylko nie dotrzymania umowy, ale i naruszenia praw autorskich, czego wynikiem jest udzielenie Blizzardowi większej kontroli nad tym, jak jego gra jest użytkowana przez graczy. Public Knowledge, rzecznictwo interesów publicznych, miała obawy, w jaki sposób takie EULA może wpływać na turnieje multiplayerowe niezatwierdzone przez Blizzard[171].
Z dniem 3 sierpnia 2011 roku Blizzard zastąpił stare demo (trial) nową wersją demonstracyjną gry, wprowadzając tzw. StarCraft II: Starter, które wymaga konta Battle.net oraz połączenia internetowego. Pozwala on za darmo przetestować niektóre elementy gry: 4 misje kampanii (3 misje z Mar Sary i jedna dodatkowa do wyboru, zlecana przez Gabriela Tosha lub Dr Hanson), 2 wyzwania ("Dowództwo taktyczne" i "Centrum wywiadu") oraz daje dostęp do rasy Terran i 4 map dowolnych ("Jaskinie Xel'naga", "Zniszczona świątynia", "Niezgoda IV" i "Wysoka orbita"). Wszystkie postępy z kampanii oraz osiągnięcia zostają zapisane automatycznie na koncie Battle.net i mogą zostać później przeniesiony do pełnej wersji gry.[172]
Platformy
StarCraft II został opracowany i równocześnie wydany dla systemu operacyjnego Microsoft Windows i Mac OS X[173]. Na razie nie ma planów wydania gry na inne platformy[3].
Sprzedaż
3 sierpnia 2010 roku Blizzard Entertainment ogłosił, że StarCraft II został sprzedany w ilości 1 miliona egzemplarzy w ciągu jednego dnia od premiery. W ciągu drugiego dnia (gdy Blizzard rozpoczął sprzedaż gry poprzez pobranie cyfrowe na swojej stronie internetowej) sprzedano około 500 000 kolejnych gier, co w sumie dotychczas dało wynik 1,5 miliona sprzedanych kopii na całym świecie i zarazem SCII stał się najszybciej sprzedającą się grą strategiczną wszech czasów[174]. W ciągu pierwszego miesiąca sprzedaży gry, StarCraft II odnotował sprzedaż w ilości 3 milionów egzemplarzy na całym świecie[23]. Był najlepiej sprzedającą się grą w lipcu 2010 roku[175]. W grudniu 2010 roku ogłoszono, że sprzedano już blisko 4,5 mln sztuk gry[176][177][178].
StarCraft II został również ogłoszony najczęściej piraconą produkcją wszech czasów. Serwis TorrentFreak opublikował listę 5 najczęściej pobieranych torrentów, gdzie na czele ukazał się właśnie SCII. Okazało się, że plik o wadze 7,20 GB pobrano około 2,3 mln razy (w sumie przesłano blisko 16 petabajtów danych)[179][180].
Przegrzewanie się kart graficznych
Kilkanaście witryn o technologii komputerowej zgłaszało tzw. "błąd przegrzania" w StarCraft II, który w niektórych przypadkach doprowadzał do trwałego uszkodzenia kart graficznych. Źródłem problemu był fakt, że liczba klatek na sekundę nie była blokowana na ekranach menu. To powodowało, że karty graficzne stale renderowały obraz, w wyniku nadmiernej ilości ciepła. Blizzard potwierdził występowanie takiego problemu i opisał tymczasowe obejście problemu[181][182][183][184]. Zalecił on także systemy komputerowe, które są dobrze wentylowane i kontakt z producentem kart graficznych, zajmującego się sprawami związanymi ze sprzętem[185].
Menedżer do spraw Public relations Blizzarda, Bob Colayco powiedział:
CrunchGear sugerował również, że problem nie jest związany ze StarCraftem II, tylko występuje w wyniku źle utrzymanego sprzętu i niewystarczającego chłodzenia. Jednak serwis nie zgadza się, że przegrzanie kart występuje tylko podczas braku blokowania klatek na sekundę na ekranie oraz zapewnia, że Blizzard zaoferuje poprawkę dla użytkowników gry[186]. Inne artykuły zalecały użytkownikom regularne czyszczenie pyłu i kurzu ze swoich komputerów w celu poprawy skuteczności chłodzenia systemów[187][184].
Blizzard na oficjalnym forum opublikował wiadomości w sprawie tego problemu, które już zostały usunięte[188][184]. Oryginalna wiadomość:
Aktualne wymagania sprzętowe
Poniżej znajdują się aktualne i szczegółowe wymagania systemowe gry StarCraft II: Wings of Liberty dla potformy Windows i Mac OS X[189].
Ścieżka dźwiękowa
StarCraft II posiada nową ścieżkę dźwiękową, stworzoną przez Glena Stafforda (i Dereka Duke'a), kompozytora ścieżki dźwiękowej StarCrafta. Ponadto w grze znajdują się zmodyfikowane wersje ścieżek z pierwszej odsłony gry[190]. Pełny soundtrack z gry znalazł się na płycie CD w Edycji Kolekcjonerskiej i składa się łącznie z 14 utworów[169]:
- "Wings of Liberty" (7.15)
- "Public Enemy" (5.03)
- "Heaven's Devils" (7.06)
- "The Deal" (4.55)
- "Escape from Mar Sara" (1.47)
- "Zeratul's Warning" (1.45)
- "The Prophecy" (4.08)
- "Firstborn" (6.18)
- "I, Mengsk" (9.45)
- "Better Tomorrow" (2.22)
- "Card To Play" (2.31)
- "The Hive" (6.40)
- "Fire and Fury" (3.38)
- "The Showdown" (3.54)
Odbiór gry
Agregaty
Od momentu wydania, StarCraft II spotkał się z uznaniem krytyków, zdobywając zagregowany wynik 93% na Metacritic[214][217], 92,67% na GameRankings[215] oraz 89% na GameStats[216].
Recenzje zagraniczne
Gra była szczególnie chwalona za utrzymanie rozgrywki z popularnej gry StarCraft, wprowadzając jednocześnie nowe funkcje i ulepszone opowiadanie historii. GamesRadar uznał, że "na wiele sposobów, StarCraft II jest jak StarCraft 2.0 - i to jest dobrą rzeczą", stwierdzając również, że "dostarcza rozrywki na wszystkich frontach"[202]. NZGamer.com powiedział, że gra "była najlepszym RTS-em wydanym od lat i jedną z najlepszych gier na PC[211]. Natomiast w odniesieniu do jego historii, GameTrailers stwierdził, że "najbardziej oczywistą kwestią bezpośrednio wynikającą z historii Wings of Liberty, jest to, że struktura narracyjna serii ewoluowała daleko poza oryginalne nieliczne przerwy między wyruszeniami (na kolejne misje)", nazywając ją "epicką i zabawną opowieścią"[203], podczas gdy Eurogamer skrytykował dialogi jako "płytkie", a postacie jako "oklepane, banalne"[218]. Giant Bomb powtórzył ten pogląd i jednocześnie zauważył, że część Hyperiona pomiędzy misjami "ma większą głębię charakteru, bardziej wiarygodny patos i więcej zwrotów akcji, niż można tego oczekiwać z opowieści"[219]. IGN zauważył jednak, że prawdziwi "fani pochłoną to, ale nowicjusze mogą się zastanawiać, o co jest to całe zamieszanie podczas przechodzenia pierwszych misji, w których brak tej nagłej potrzeby, której byś się spodziewał, gdy los cywilizacji jest zagrożony"[205].
Joystiq był bardzo pozytywnie nastawiony do poprawy łączenia graczy w usłudze wieloosobowej, nazywając ją "podobną do Xbox Live i PlayStation Network, co jest pozytywną zmianą od archaicznych połączeń z Battle.netem w poprzednich grach Blizzarda"[220], natomiast GameSpot nazwał ilość dostępnej zawartości online "niezwykłą", zwracając uwagę na szeroki wachlarz map i możliwość uczestniczenia w grach aż do 12 graczy[200]. Porównując tryb jednoosobowy i wieloosobowy, GameSpy uznał, że jednoosobowy był "mniej inspirujący, głównie z powodu niezwykle słabej krzywej uczenia się", natomiast wieloosobowy "tak łagodny, tak ambitny i pełen zwykłej starej zabawy". Natomiast John Meyer z Wired chwalił ulepszony silnik graficzny StarCrafta II, mówiąc "shows decade of polish in slick new presentation"[221]. Matt Peckham z PC World zauważył również, że niektórzy kupujący wyrazili niezadowolenie ze względu na brak sieci LAN w rozgrywce wieloosobowej, brak połączonych regionów w grze oraz że kampania ogranicza się jedynie do rasy Terran[222]. Następnie Game Revolution w odniesieniu do kampanii Terran, podkreślił, że "Wings of Liberty ma 29 misji; oryginalny StarCraft miał niewiele ponad 30. Uczciwie powiedziano, że następna będzie mieć mniej więcej taką samą ilość; Brood War przyniósł też 30. Dostaliśmy jak dotąd pełną grę za 50 dolarów i oferują nam dwa dodatki. Jeśli chcesz czuć się oburzony, wybierz coś innego"[198].
Ars Technica dał grze ogólny werdykt "kupować" i szczególnie pochwalił kampanię dla jednego gracza, mówiąc o niej "zabawa jak diabli". Serwis był też pod wrażeniem narzędzi moderskich gry, które pozwalają użytkownikom na tworzenie własnych treści i przesyłanie ich do innych fanów. Dwie kwestie Ars Technica określił jako "brzydkie", tzn. brak sieci LAN i decyzję o podziale na regiony. Sugerowano, że te decyzje powstały w wyniku nacisków Activisionu a nie twórców gier z Blizzarda; zastanawiano się, czy wiele osób przez to nie odwróci się od gry, szczególnie Ci, którzy posiadają międzynarodowe znajomości[223]. Natomiast w osobnym artykule, Ars Technica energicznie wspierał StarCrafta II przeciwko serii 1-gwiazdkowych ocen, nadawanych grze na Amazon.com w proteście przeciwko braku sieci LAN[224]. Twierdzili oni w obronie Blizzarda, że nie była to pełna wersja gry, lecz została wydana jedynie kampania Terran. Jednak stwierdzili, że zarzuty sformułowane przez klientów w związku z podziałem gry wieloosobowej na regiony i brakiem LANu, były prawnie uzasadnione[225].
Nagrody
Poniżej została przedstawiona lista nagród, przyznanych StarCraft II: Wings of Liberty[226]:
- Najlepsza międzynarodowa gra komputerowa - LARA[227],
- Gra Strategiczna/Symulacja Roku - Akademia Sztuk i Nauk Interaktywnych[228],
- Wybitne osiągnięcie w rozgrywce online - Akademia Sztuk i Nauk Interaktywnych[229],
- Gra PC Roku - IGN[230],
- Najlepsza gra szlagierowa (PC) - IGN[231],
- Najlepsza gra strategiczna (PC) - IGN[231],
- Najlepsza gra wieloosobowa nastawiona na współzawodnictwo - IGN[232],
- Najlepsza gra PC - GameSpot[233],
- Najlepsza gra wieloosobowa nastawiona na współzawodnictwo - GameSpot[234],
- Najlepsza implementacja treści tworzonych przez użytkowników - GameSpot[235],
- Najlepsza gra strategiczna - GameSpot[236],
- Najlepsza gra PC - 1UP.com[237],
- Najlepsza gra strategiczna - 1UP.com[237],
- Najlepsza gra PC z 2010 - Gamasutra[238],
- Top 10 Games z 2010 (#5 miejsce) - Gamasutra[239],
- Videogame Deathmatch Winner - G4TV[240],
- Najlepsza gra strategiczna - G4TV[241],
- Najlepsza gra wieloosobowa - G4TV[242],
- Najlepsza gra PC z 2010 - Shacknews[243],
- Najlepsza gra strategiczna z 2010 - Shacknews[243],
- Najlepsza gra z 2010 - Wired[244],
- Najlepsza gra tylko na PC - Giant Bomb[245],
- Najlepszy multiplayer nastawiony na współzawodnictwo - Giant Bomb[246],
- Najlepsza gra strategiczna - GameTrailers[247],
- Najlepsza gra wieloosobowa - GameTrailers[248],
- Najlepsza gra PC Roku - Cheat Code Central[249],
- Best Online Experience - Edge,
- 2010 Editor's Choice Award: Oprogramowanie - MacWorld[250],
- Top 10 Games z 2010 (#9 miejsce) - Time[251],
- Najlepsza gra PC z 2010 - Spike VGA,
- Best Performance by a Human Female (Tricia Helfer jako Kerrigan) - Spike VGA.
Profesjonalne współzawodnictwo
StarCraft: Brood War jest najbardziej utytułowaną grą e-sportową na świecie, która posiada własny system rankingowy oraz została uznana jako narodowe hobby w Korei Południowej, gdzie znajdują się dwa kanały telewizyjne, poświęcone transmisji profesjonalnych rozgrywek w StarCrafta[252]. Od czasu swojej premiery, StarCraft II stał się sukcesem e-sportowym z dużą ilością lig i turniejów z nagrodami, osiągającymi nawet 170 000 dolarów[253]. Do tej pory odbyło się wiele turniejów z graczami z całego świata: GomTV SC2 Global League, TeamLiquid StarCraft League[254], Major League Gaming, ESL[255] and the North American Star League[256]. StarCraft II stał się również głównym tytułem w dużych rozgrywkach LAN na całym świecie, m.in. Assembly[257] i DreamHack[258].
Pierwsze duże turnieje w StarCraft II miały miejsce w trakcie beta testów gry, gdzie najbardziej zauważalnymi były HDH Invitational[259][260] i Day[9]'s King of the Beta[261]. Obecnie największym profesjonalnym turniejem jest GSL (GomTV Star League), który co miesiąc odbywa się w Korei Południowej. Cieszy się on dużym uznaniem sponsorów, dzięki czemu pule nagród osiągają ponad 100 000 dolarów[262]. W dniu 21 lutego 2011 roku został ogłoszony nowy turniej o nazwie North American Starcraft League, który wstępnie zakłada trzy sezony, podczas których będzie do zdobycia pula nagród o łącznej wartości 400 000 dolarów[263]. Pierwszy sezon NASL rozpoczął się 12 kwietnia 2011 roku i uczestniczyło w nim 50 graczy, podzielonych 5 dywizji. Zakończył się 10 lipca 2011 roku, a łączna pula nagród wyniosła 100 000 dolarów[264].
2 maja 2012 roku w Seulu odbyła się konferencja prasowa, w której uczestniczyli przedstawiciele Blizzard Entertainment (Paul Sams i Baek Young Jae), KeSPA (Lee Young Hee), OnGameNet (Hwang Hyung Jun) oraz GOMTV (Bae In Sik). Podczas tego wydarzenia oficjalnie ogłoszono, że KeSPA i OGN będą mogły legalnie prowadzić transmisje rozgrywek StarCraft II na terenie Korei Południowej. Tym samym SCII stał się grą w lidze KeSPA, natomiast liga OGN - Starcraft 2 Individual League ma wystartować w okolicach lipca 2012 roku[265][266][267][268][269][270].
Legalne niepokoje
Chociaż istnieje duże zainteresowanie profesjonalną sceną StarCraft II, to istnieje kilka czynników, które mogą mieć wpływ na rozwijanie się jej jako e-sportu. Po trzech latach negocjacji, Blizzard zdecydował, że Korean e-Sports Players Association (KeSPA) nie był skłonny do współpracy, dotyczącej podziału zysków z gier wieloosobowych StarCraft. Podział ten doprowadził do niepewnej przyszłości w kwestii transmisji przez KeSPA własności intelektualnej Blizzarda, zarówno StarCrafta i StarCrafta II bez płacenia honorariów[171][271]. Jak dotąd, tylko jeden z dwóch głównych nadawców StarCrafta, MBC Television, zgodził się na nowe warunki Blizzarda[272].
Blizzard i GomTV podpisały w dniu 26 maja 2010 roku umowę, na podstawie której ten drugi może tworzyć oraz transmitować GomTV SC2 Global League, serię turniejów w Korei Południowej, gdzie każdy ma pulę nagród wynoszącą 170 000 dolarów[273]. Umowa ta jest następnym krokiem do zaprzestania negocjacji z KeSPA, co potwierdza fakt, że Blizzard postanowił obrać inną drogę promowania StarCraft II jako e-sportu w Korei Południowej[171]. Organizacja non-profit Public Knowledge wystosowała następujące oświadczenie, dotyczące problemu:
Ostatecznie 2 maja 2012 roku KeSPA otrzymała licencję od Blizzarda na emitowanie razem z OnGameNet rozgrywek sieciowych w StarCraft II na terenie Korei Południowej[265][266][267][268][269][270].
Battle.net 2.0 i gra LAN
Obecnie StarCraft II nie daje możliwości gry przez sieć LAN. Wcześniej obawiano się, że profesjonalna scena nie powstanie na skutek tego[274]. Powodem było to, że często występują opóźnienia podczas gry online. LAN znacznie zmniejsza te opóźnienia i pozwala na większą kontrolę wszystkich jednostek w grze[275]. Ponad 250 000 fanów podpisało petycję z prośbą do Blizzarda o dodanie LAN-u w StarCraft II[276]. Jednak w chwili obecnej Blizzard nie ma zamiaru wspierać sieci LAN[277].
Brak LAN-u spowodował problemy w 2010 roku podczas głównego turnieju Major League Gaming w Dallas, w Teksasie, gdzie wystąpiły poważne opóźnienia i problemy z Battle.net 2.0[275][278]. Inny ważny problem z platformą wystąpił podczas własnego turnieju Blizzarda, GSL World Championship Team League w marcu 2011 roku, gdzie jeden gracz został wyrzucony z gry i musiał rozpocząć ją od nowa[279]. Natomiast w kwietniu 2011 podczas Major League Gaming w Dallas doświadczono "przewlekłych problemów z lagami, nękającymi Battle.net cały dzień, czyniąc wiele gier trudnymi do grania i prawie nienadającymi się do oglądania"[280].
Banowanie nieuczciwych graczy
Blizzard co jakiś czas przeprowadza polowania na nieuczciwych graczy, używających różnych programów cheaterskich, maphacków czy trainerów. W wyniku tego wiele kont na Battle.net jest banowanych - permanetnie bądź tymczasowo - z powodu oszukiwania podczas gry jednoosobowej i wieloosobowej. Do tej pory przeprowadzono - oficjalnie - cztery tzw. "rundy banów". Miały one miejsce kolejno: 1 października 2010, kiedy zostało zablokowanych tymczasowo ponad 5000 kont[281], 1 grudnia 2010[282], 23 lutego[283] i 26 kwietnia 2011[284].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Gameplay Trailer. Blizzard Entertainment, 13.05.2011
- ↑ Release Summary. Gamespot, 11.07.2011
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Oficjalny FAQ Starcraft 2
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty – Patch 1.4.3 live! Starcraft2.net.pl, 26.03.2012
- ↑ Patch 1.4.3 jest już dostępny! Blizzard Entertainment, 26.03.2012
- ↑ 6,0 6,1 StarCraft® II: Wings of Liberty™ w sklepach od 27 lipca 2010 roku. Blizzard Entertainment 03.05 2010
- ↑ "Starcraft II startuje 27 lipca". GameSpot, 11.07.2010
- ↑ Kotaku, 03.05.2010
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 StarCraft II: Wings of Liberty for Windows (2010) Rating Systems. MobyGames, 15.07.2011
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty. British Board of Film Classification, 07.09.2010
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty. British Board of Film Classification, 07.09.2009
- ↑ 스타크래프트2, 싱글 플레이와 18세 버전 이용 가능!! Fomos.kr, 03.05.2010
- ↑ StarCraft II unveiled. IGN Games, 06.01.2009
- ↑ StarCraft II Wymagania systemowe. Blizzard Entertainment. Dostęp 24 lipca 2010
- ↑ StarCraft 2 release date set for July 27th. TechTremor, 05.05.2010
- ↑ 16,0 16,1 StarCraft II split into trilogy. GameSpot, 10.10.2008
- ↑ Starcraft 2 upcoming Expansions
- ↑ BlizzCon 2008 - ogłoszenie StarCraft Trilogy. battlenet.pl, 11.07.2011
- ↑ Wywiad z Dustinem Browderem na BlizzCon 2008. Starcraft2.net.pl, 04.07.2011
- ↑ Terranie - opis. Blizzard Entertainment, 26.03.2011
- ↑ Zergi - opis. Blizzard Entertainment, 20.01.2010
- ↑ Prottosi - opis. Blizzard Entertainment, 26.03.2011
- ↑ 23,0 23,1 StarCraft II sells 3 million in a month. Eurogamer, 01.09.2010
- ↑ StarCraft II Single Player Fact Sheet. StarWire, 01.01.2010
- ↑ Wywiad Roba Pardo dla MSNBC, 11.07.2011
- ↑ Review Starcraft II: Hell, it's about time. TechViewz.Org, 01.10.2010
- ↑ 27,0 27,1 StarCraft II Under Construction. GameSpot, Rob Pardo, 3 sierpnia 2007. Dostęp od 04.08.2007
- ↑ StarCraft 2 Trilogy: Everything You Need to Know. 1UP News, 24.10.2008
- ↑ StarCraft 2 Wings of Liberty for the PC from 1UP.com. 1UP, 31.12.2008
- ↑ StarCraft 2 Interview: Reaction and Reflection Dostęp od 10.07.2009
- ↑ Starcraft Q&A batch 41. Gaming News Link, 10.07.2011
- ↑ Max amount of players on custom maps? Blizzard Entertainment, 09.02.2010
- ↑ GStar 2009 - StarCraft II Event Match: Part 2/2. YouTube, 06.07.2011
- ↑ Player Limit Raised !!! Proof! Blizzard Entertainment, 09.02.2010
- ↑ StarCraft II Multiplayer Interview Part 1. Gametrailers, 06.07.2011
- ↑ StarCraft II Preview - What We Know So Far Park, Andrew - GameSpot.
- ↑ 37,0 37,1 37,2 37,3 StarCraft II: The Protoss
- ↑ Preview – Will work for Vespene Gas
- ↑ 39,0 39,1 39,2 "StarCraft II Preview - What We Know So Far". GameSpot, 24.05.2007
- ↑ StarCraft II preview in PC Gamer Magazine, PC Gamer
- ↑ The Starcraft II Brain Trust, Giantbomb.com, 23.04.2010
- ↑ 42,0 42,1 42,2 StarCraft II Jednostki. Blizzard Entertainment, 14.07.2011
- ↑ 43,0 43,1 43,2 List of StarCraft II units. StarCraft Wiki, 14.07.2011
- ↑ BlizzCon 07: Pardo demos StarCraft II campaign. GameSpot, 26.09.2007
- ↑ StarCraft II Terrans: Wings of Liberty PC Games Interview
- ↑ BlizzCon 2009: Battle.net 2.0 and the Galaxy Editor’s Hour. Sc2blog.com, 23.04.2010
- ↑ Battle.net 2.0 Koncerny
- ↑ StarCraft II Map Publishing Intro. Inc Gamers, 29.01.2010
- ↑ Blizzcon Panels - Dustin Browder, Rob Pardo
- ↑ Heart of the Swarm - informacje ogólne Starcraft2.net.pl, 11.07.2011
- ↑ StarCraft II gameplay - GameSpot, 20.08.2007
- ↑ 52,0 52,1 52,2 Starcraft Panel Discussion: Lore - Metzen, Chris and Chambers, Andy. GameSpot, 09.07.2007
- ↑ 53,0 53,1 53,2 53,3 53,4 53,5 Starcraft 2 Plot summary
- ↑ 54,0 54,1 54,2 54,3 54,4 Tricia Helfer starring in Starcraft II. GameSpot, 24.08.2009
- ↑ StarCraft II Q&A Batch 53. Starcraft Legacy, 09.10.2009
- ↑ 56,00 56,01 56,02 56,03 56,04 56,05 56,06 56,07 56,08 56,09 56,10 56,11 56,12 56,13 56,14 56,15 56,16 56,17 56,18 Polski Dubbing Starcraft II Wings of Liberty
- ↑ 57,00 57,01 57,02 57,03 57,04 57,05 57,06 57,07 57,08 57,09 57,10 57,11 57,12 57,13 57,14 57,15 57,16 57,17 StarCraft II (2009)(VG)- Full Cast and Crew. IMDb, 24.08.2009
- ↑ Stapleton, Dan. "StarCraft II". PC Gamer Magazine 164 (Sierpień 2007)
- ↑ March StarCraft II Zerg Coverage - Interviews. SCLegacy, 13.05.2011
- ↑ Interview: Blizzard Co-founder Frank Pearce. Video Games Daily, 13.05.2011
- ↑ Blizzcon 2008 StarCraft 2 Press Q&A. StarCraft Source, 13.05.2011
- ↑ Blizzard Answers Your Questions, From Blizzcon. Slash Dot, 13.05.2011
- ↑ David Kim Interview. StarCraft Zone, 13.05.2011
- ↑ BlizzCon 2009 StarCraft 2 Fansite Q&A - Part 2/5. Youtube, 13.05.2011
- ↑ StarCraft II Q&A - Batch 53. Starcraft2.net.pl, 02.02.2011
- ↑ 66,00 66,01 66,02 66,03 66,04 66,05 66,06 66,07 66,08 66,09 66,10 66,11 66,12 66,13 66,14 66,15 66,16 66,17 66,18 66,19 66,20 66,21 66,22 66,23 66,24 StarCraft II: Wings of Liberty (2010) Windows credits. MobyGames, 16.05.2011
- ↑ StarCraft II Q&A - Batch 25. Starcraft2.net.pl, 13.05.2011
- ↑ 68,0 68,1 TL Interviews Dustin Browder. TeamLiquid, 13.05.2011
- ↑ StarCraft II Art Panel. SCLegacy, 13.05.2011
- ↑ 70,0 70,1 Blizzard's Worldwide Invitational - The StarCraft 2 Announcement. IGN, 19.05.2007
- ↑ Starcraft II warps into Seoul. GameSpot, 19.05.2007
- ↑ WOW held up StarCraft II for a year. EuroGamer, 29.06.2009
- ↑ StarCraft 2 Panel Discussions. IGN, 31.08.2008
- ↑ WoW delayed StarCraft2 for a year. SK Gaming, 26.09.2009
- ↑ Blizzard Entertainment Licenses Havok Physics Technology. 24.05.2007
- ↑ StarCraft 2 Q&A Batch 13. Blizzard Entertainment, 30.11.2007
- ↑ Karune Q&A Briefings. Blizzard Entertainment, 30.04.2008
- ↑ StarCraft II - Not happening in 2008. Games On Net, 25.08.2008
- ↑ Blizzard Theme Park Contest Blizzard Entertainment, 25.02.2009
- ↑ StarCraft II Beta Keys to best 20 in realm. Blizzard Entertainment, 17.03.2009
- ↑ Blizzard oficjalnie zapowiada polskiego StarCrafta II, GRY-OnLine, 11.07.2010
- ↑ StarCraft II
- ↑ Starcraft II closed beta begins this month. Gamespot
- ↑ StarCraft II Developers Talk, 29.06.2009
- ↑ No LAN for StarCraft II, 29.06.2009
- ↑ New details gameplay elements of StarCraft 2 revealed, 29.06.2009
- ↑ Starcraft 2 No LAN will be featured. Gamespot, 03.07.2009
- ↑ StarCraft II, Diablo III Getting Pseudo-LAN. TGDaily, 25.08.2009
- ↑ StarCraft II: Asia hosted servers for Australia. GamePron.com, 27.04.2010
- ↑ StarCraft II is not region-locked in Australia/NZ. GamePron.com, 23.07.2010
- ↑ Patch 1.1.0 Now Live Blizzard Entertainment Inc., 11.11.2010
- ↑ Starcraft 2 release date and World of Warcraft: Cataclysm, 10.10.2009
- ↑ Detailed Battle.net Preview Unveils New Features, 02.03.2010
- ↑ attle.net set to integrate with Facebook. GamePron, 05.05.2010
- ↑ Vaporware 2009, 10.10.2009
- ↑ Blizzard press release, 04.05.2010
- ↑ StarCraft II Launch Party in Singapore, 27.07.2010
- ↑ Premierowe imprezy StarCraft 2. Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ StarCraft 2 beta signup opens today. Techspot.com
- ↑ Starcraft II FAQ. Blizzard Entertainment, 23.09.2009
- ↑ Starcraft II by end of 2009, Call of Duty expanding to new genres. Gamespot, 03.05.2008
- ↑ Zapisy na Beta testy. Starcraft2.net.pl, 11.07.2011
- ↑ Beta w wakacje
- ↑ Blizzard's Battle.net Forum. StarCraft Community Manager Karune, 03.12.2009
- ↑ No StarCraft II beta In 2009. Dailygamesnews.com, 23.04.2010
- ↑ Closed Beta Begins, 18.02.2010
- ↑ Starcraft II beta accounts fetching astronomical prices - Plugged In - Yahoo! Games. Videogames.yahoo.com, 23.04.2010
- ↑ Patch Notes - Beta Patch 9, 24.04.2010
- ↑ BlizzCast Episode 13. Blizzard Entertainment, 25.02.2010
- ↑ Starcraft II Latest News (Forum). Blizzard Entertainment, 13.06.2010
- ↑ StarCraft II Beta Test Schedule Update. Blizzard Entertainment, 28.05.2010
- ↑ StarCraft II Beta Phase Two Begins. Blizzard Entertainment, 07.06.2010
- ↑ StarCraft II Q&A Batch 7. Blizzard Entertainment, 07.12.2007
- ↑ Insider Interview: "The Making of the StarCraft II Cinematic Teaser". Blizzard Entertainment, 07.06.2007
- ↑ Terran Blizzcon Demonstration. GameSpot, 17.08.2007
- ↑ No StarCraft II Reviews Before Launch. N4G, 26.07.2010
- ↑ No early StarCraft 2 reviews; we'll be playing with you. Arstechnica.com, 26.07.2010
- ↑ Don’t Bother Looking for Early StarCraft II Reviews. Gamercrave.com, 26.07.2010
- ↑ StarCraft II poradnik dla graczy. Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ StarCraft II FAQ - ligi i rankingi. Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Już oficjalnie: kody do StarCraft II. Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Demo, Patch oraz PTR. Starcraft2.net.pl, 24.01.2011
- ↑ Strona map i modów już dostępna. Blizzard Entertainment, 09.07.2011
- ↑ Strona z rankingami ligi arcymistrzowskiej. Blizzard Entertainment, 09.07.2011
- ↑ Kochamy e-sport! Blizzard Entertainment, 02.05.2012
- ↑ Zwiększona ilość miejsca na publikowane mapy w SCII. Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Nowa mapa "Palący przypływ". Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Darmowa zmiana nicka już dostepna! Starcraft2.net.pl, 23.01.2011
- ↑ Zwiększone limity przechowywania map niestandardowych. Blizzard Entertainment, 09.07.2011
- ↑ Łączenie regionów StarCraft II – już niedługo. Blizzard Entertainment, 29.03.2012
- ↑ Darmowa zmiana nazwy postaci. Blizzard Entertainment, 29.03.2012
- ↑ Liga mistrzów - Q&A. Blizzard Entertainment, 20.01.2011
- ↑ Wieści ze świata (Killzone 3, StarCraft II, Starbreeze) 14/01/11. Gry-online.pl, 09.07.2011
- ↑ Q&A Liga Mistrzów. Starcraft2.net.pl, 23.01.2011
- ↑ Liga mistrzowska w 2v2, 3v3 i 4v4. Blizzard Entertainment, 09.07.2011
- ↑ Liga arcymistrzowska już dostępna. Blizzard Entertainment, 09.07.2011
- ↑ Beta testy modów: Kuchmistrz z Aiur, Gwiezdne klejnoty i Left 2 Die. Blizzard Entertainment, 02.02.2011
- ↑ Co w Blizzardzie piszczy? - część 21. Gry-online.pl, 02.02.2011
- ↑ Uwaga! Rozpoczęły się beta testy nowych map Blizzarda! Starcraft2.net.pl, 02.02.2011
- ↑ Oficjalne mody StarCraft II są już dostępne. Blizzard Entertainment, 09.07.2011
- ↑ Już (bardzo) niedługo pojawi się DOTA Blizzarda. Blizzard Entertainment, 30.03.2012
- ↑ Mistrz StarCrafta już dostępny. Blizzard Entertainment, 30.03.2012
- ↑ Nowa mapa do gry dowolnej Blizzarda: Mistrz StarCrafta. Blizzard Entertainment, 30.03.2012
- ↑ Zmiany w polskiej lokalizacji StarCraft II - czas na wasze opinie! Blizzard Entertainment, 09.07.2011
- ↑ Zmiany w polskiej wersji StarCraft II. Starcraft2.net.pl, 02.02.2011
- ↑ Lista uaktualnień do StarCraft II. Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Patch 1.0.1 już dostępny! Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ 1.0.2 już dostępny! Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Patch 1.0.3 już dostępny! Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Patch 1.1.0 już dostępny! Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Patch 1.1.1 już dostępny! Blizzard Entertainment, 28.04.2011
- ↑ Patch 1.1.2 już dostępny! Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Patch 1.1.3 już dostępny! Blizzard Entertainment, 23.01.2011
- ↑ Patch 1.2.0 już dostępny! Blizzard Entertainment, 26.03.2011
- ↑ Patch 1.2.1 już dostępny! Blizzard Entertainment, 26.03.2011
- ↑ Patch 1.3.0 już dostępny! Blizzard Entertainment, 28.04.2011
- ↑ Patch 1.3.1 już dostępny! Blizzard Entertainment, 28.04.2011
- ↑ Patch 1.3.2 już dostępny! Blizzard Entertainment, 28.04.2011
- ↑ Patch 1.3.3 już dostępny! Blizzard Entertainment, 07.05.2011
- ↑ Patch 1.3.4 już dostępny! Blizzard Entertainment, 07.05.2011
- ↑ Patch 1.3.5 już dostępny. Blizzard Entertainment, 23.07.2011
- ↑ Patch 1.3.6 już dostępny. Blizzard Entertainment, 26.03.2012
- ↑ Patch 1.4 do StarCraft II: Wings of Liberty dostępny. Blizzard Entertainment, 26.03.2012
- ↑ Patch 1.4.1 do StarCraft II: Wings of Liberty. Blizzard Entertainment, 26.03.2012
- ↑ Patch 1.4.2 już dostępny! Blizzard Entertainment, 26.03.2012
- ↑ Patch 1.4.3 jest już dostępny! Blizzard Entertainment, 26.03.2012
- ↑ "Blizzard Announces Starcraft II: Wings of Liberty Co-Marketing Campaign with Korean Air". IGN, 06.06.2010
- ↑ Wersja Cyfrowa. Blizzard, 23.01.2011
- ↑ 169,0 169,1 StarCraft®II: Wings of Liberty™ Edycja Kolekcjonerska zapowiedziana
- ↑ Korean Event Aftermaths, Beta Phase 2 and LAN play
- ↑ 171,0 171,1 171,2 171,3 Blizzard: StarCraft II tournaments are copyright infringement
- ↑ StarCraft II: Starter. Blizzard Entertainment, 29.03.2012
- ↑ StarCraft 2 Mac/Windows Release Date. osXdaily, 21.06.2010
- ↑ StarCraft® II: Biggest PC Game Launch of 2010! Blizzard Entertainment, 04.08.2010
- ↑ July NPD 2010 – StarCraft II best-selling software with 721k. VG24/7, 02.02.2011
- ↑ Fourth Quarter and CY 2010 Results. Activision, 05.07.2011
- ↑ StarCraft II sales approach 4.5 million units; still no release date for China. BigDownload, 22.04.2011
- ↑ StarCraft II : les ventes montent encore. Gamekult, 22.04.2011
- ↑ 5 Torrent Files That Broke Mind Boggling Records. TorrentFreak, 05.07.2011
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty jedną z najczęściej piraconych gier. CD-Action, 05.07.2011
- ↑ StarCraft II menu screens are overheating PCs
- ↑ Blizzard's StarCraft 2 'melting graphics cards' fix
- ↑ Blizzard Confirms StarCraft II Overheating Bug
- ↑ 185,0 185,1 Starcraft II Fried My Video Card: Here's A Quick Fix
- ↑ Is StarCraft II Killing Video Cards, Or Is It Merely A Harbinger Of Bigger Problems?
- ↑ Blizzard codes Starcraft 2 overheating fix
- ↑ Known Issues - Technical Support related. Blizzard Entertainment, 04.09.2010
- ↑ StarCraft II Wymagania Sprzętowe. Blizzard, 29.09.2010
- ↑ Fan Site Q&A #3 - SC2Pod. SC2pod, 06.07.2011
- ↑ StarCraft 2: Wings of Liberty Review. 1up.com, 04.08.2010
- ↑ Recenzja cdaction.pl: StarCraft II: Wings of Liberty. cdaction.pl, 29.07 2010
- ↑ Review: StarCraft 2: Wings of Liberty Review. Computer and Video Games 03.08.2010
- ↑ EDGE | StarCraft II: Wings Of Liberty Review. N4G, 04.04.2012
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty PC Review. Eurogamer, 03.08.2010
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty Review - PC. g4tv.com, 29.07.2010
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty Review. GameStop Corporation, 29.01.2010
- ↑ 198,0 198,1 StarCraft II: Wings of Liberty Review. Game Revolution, 04.04.2012
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty - recenzja gry. gry-online.pl, 30.07.2010
- ↑ 200,0 200,1 StarCraft II: Wings of Liberty Review for PC. GameSpot, 01.04.2012
- ↑ GameSpy: StarCraft II: Wings of Liberty Review - Page 1. GameSpy, 05.08.2010
- ↑ 202,0 202,1 StarCraft II: Wings of Liberty super review. GamesRadar, 01.04.2012
- ↑ 203,0 203,1 StarCraft II: Wings of Liberty Video Game | Reviews, Trailers & Interviews. GameTrailers, 01.04.2012
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty Review. gamezone.com, 02.08.2010
- ↑ 205,0 205,1 StarCraft II Wings of Liberty Review. IGN, 01.04.2012
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty Review. MaximumPC, 04.04.2012
- ↑ StarCraft 2 review, 04.04.2012
- ↑ X-Play Review. X-Play, 05.08.2010
- ↑ Starcraft 2: Wings of Liberty Review for PC. Videogamer.com, 03.08.2010
- ↑ Starcraft 2: Wings of Liberty Review. Softpedia, 01.08.2010
- ↑ 211,0 211,1 StarCraft II: Wings of Liberty review. NZGamer, 01.04.2012
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty - recenzja. Gram.pl, 01.04.2012
- ↑ Starcraft II: The Wings Of Liberty review. The Telegraph, , 04.04.2012
- ↑ 214,0 214,1 StarCraft II: Wings of Liberty (pc) reviews at Metacritic.com. Metacritic, 05.08.2010
- ↑ 215,0 215,1 Starcraft II: Wings of Liberty for PC. GameRankings, 05.08.2010
- ↑ 216,0 216,1 GameStats - StarCraft II: Wings of Liberty. GameStats, 30.03.2012
- ↑ Metacritic - Index of PC Games by Score. Metacritic, 05.08.2010
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty Review. Eurogamer, 01.04.2012
- ↑ StarCraft II: Wings of Liberty Reviews. Giant Bomb, 01.04.2012
- ↑ Review: StarCraft 2: Wings of Liberty. Joystiq, 01.04.2012
- ↑ Shows Decade of Polish in Slick New Presentation. Wired, 02.04.2012
- ↑ Amazon Gamers Slam StarCraft II in User Reviews. PC World, 04.04.2012
- ↑ A decade to separate us: Ars reviews StarCraft 2. Ars Technica, 04.04.2012
- ↑ Amazon Gamers Slam StarCraft II in User Reviews. Ars Technica, 04.04.2012
- ↑ StarCraft 2 is a full game, no matter what whiners say. Ars Technica, 04.04.2012
- ↑ Nagrody - StarCraft II: Wings of Liberty. Blizzard Entertainment, 31.03.2012
- ↑ Starcraft 2 Wings of Liberty Awarded Best International Computer Game with LARA-Award. MMOGameSite, 31.03.2012
- ↑ Strategy/Simulation Game of the Year. Academy of Interactive Arts & Sciences, 31.03.2012
- ↑ Outstanding Achievement in Online Gameplay. Academy of Interactive Arts & Sciences, 31.03.2012
- ↑ PC Game of the Year. IGN, 31.03.2012
- ↑ 231,0 231,1 Best Blockbuster Game. IGN, 31.03.2012
- ↑ Best Competitive Multiplayer. IGN, 31.03.2012
- ↑ Platform Awards - Best PC Game. GameSpot, 31.03.2012
- ↑ Platform Awards - Best Competitive Multiplayer. GameSpot, 31.03.2012
- ↑ Platform Awards - Best Implementation of User Generated Content. GameSpot, 31.03.2012
- ↑ Platform Awards - Best Strategy Game. GameSpot, 31.03.2012
- ↑ 237,0 237,1 1UP's 2010 Game Of The Year Awards. 1UP, 31.03.2012
- ↑ Gamasutra's Best of 2010 - Top 5 PC Games. Gamasutra, 31.03.2012
- ↑ Gamasutra's Best of 2010 - The Top 10 Games Of The Year. Gamasutra, 31.03.2012
- ↑ Videogame Deathmatch 2010 Winner. G4TV, 31.03.2012
- ↑ Best of 2010: Best Strategy Game. G4TV, 31.03.2012
- ↑ Best of 2010: Best Multiplayer Game. G4TV, 31.03.2012
- ↑ 243,0 243,1 Best of 2010 Awards: Strategy. Shacknews, 31.03.2012
- ↑ The 20 Best Games of 2010. Wired, 31.03.2012
- ↑ Giant Bomb's Game of the Year 2010: Day One. Giant Bomb, 31.03.2012
- ↑ GGiant Bomb's Game of the Year 2010: Day Five. Giant Bomb, 31.03.2012
- ↑ Best Strategy Game. GameTrailers, 31.03.2012
- ↑ Best Multiplayer. GameTrailers, 31.03.2012
- ↑ Best PC Game Nominees 2010. Cheat Code Central, 31.03.2012
- ↑ 2010 Macworld Editors' Choice Awards: Software. MacWorld, 31.03.2012
- ↑ The Top 10 Everything of 2010. Time, 31.03.2012
- ↑ Rise of the e-sports superstars. BBC, 26.03.2012
- ↑ GOM TV/Blizzard Sign Exclusive Broadcast Agreement. Team Liquid, 26.03.2012
- ↑ PokerStrategy.com TSL3. Team Liquid, 26.03.2012
- ↑ Electronic Sport League StarCraft 2. Electronic Sport League, 26.03.2012
- ↑ North American Star League. North American Star League, 26.03.2012
- ↑ ASSEMBLY Winter: SteelSeries Challenge. Assembly, 26.03.2012
- ↑ StarCraft II. Dreamhack, 26.03.2012
- ↑ Video Games And Their Evolution Into A New Breed Of Spectator Sport. NPR, 26.03.2012
- ↑ HDH Invitational Concludes With a Shocker Finale. GameDrone, 26.03.2012
- ↑ Who Will Be Crowned King? StarCraft II Tournaments, 26.03.2012
- ↑ GomTV Launches Global StarCraft 2 League. Shacknews, 26.03.2012
- ↑ North American Star League Exclusive Interview. G4TV, 26.03.2012
- ↑ North American Star League Season 1. Team Liquid, 26.03.2012
- ↑ 265,0 265,1 Blizzard, KeSPA, OGN i GOM - 2 maja w Korei !!!!! Starcraft2.net.pl, 02.05.2012
- ↑ 266,0 266,1 Rozpoczyna się Nowa Era w historii StarCrafta! Starcraft2.net.pl, 02.05.2012
- ↑ 267,0 267,1 StarCraft 2 E-sports Vision press conference transcript. ESFI World, 02.05.2012
- ↑ 268,0 268,1 KeSPA-OGN launches Starcraft 2 Tournament. TeamLiquid, 02.05.2012
- ↑ 269,0 269,1 KeSPA-온게임넷, 스타크래프트2 리그 개최. This Is Game, 02.05.2012
- ↑ 270,0 270,1 Historyczna chwila dla e-sportu. Blizzard Entertainment, 04.05.2012
- ↑ 暴雪CEO声明与GomTV合作缘由 KeSPA未表态. Yesky Gaming, 26.03.2012
- ↑ MBC Television first to change sides and play with Blizzard. Newhua, 26.03.2012
- ↑ GOM TV/Blizzard Sign Exclusive Broadcast Agreement. Team Liquid, 26.03.2012
- ↑ Why lack of StarCraft 2 LAN play still matters. Ars Technica, 26.03.2012
- ↑ 275,0 275,1 eSports Update, 11/8/2010: MLG Dallas Recap. PC World, 26.03.2012
- ↑ StarCraft II LAN petition tops 100,000 signatures. Total PC Gaming, 26.03.2012
- ↑ StarCraft II Developers Talk. Inc Gamers, 26.03.2012
- ↑ Jinro wins MLG Dallas. MYM, 26.03.2012
- ↑ GOMtv GSL World Team League - Report. GosuGamers, 26.03.2012
- ↑ MLG Dallas has chronic issues, MLG responds. SK Gaming, 26.03.2012
- ↑ Zbanowani gracze w StarCraft II. Blizzard Entertainment, 10.07.2011
- ↑ Zbanowani gracze w StarCraft II. Blizzard Entertainment, 10.07.2011
- ↑ Zbanowane konta w StarCraft II. Blizzard Entertainment, 10.07.2011
- ↑ Nowa runda banów w StarCraft II. Blizzard Entertainment, 10.07.2011
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona gry (ang. • pol. • niem. • fr. • wł. • hiszp. • port. • ros. • kor. • chiń.)
- StarCraft Wiki (ang.)
z Blizzardem
/ Pracownicy